Pai Memorial Bridge

Voor de brug: de doorwaadbare plaats bij Ban Tha Pai en de karavaanroute

Mensen moesten de Pai-rivier bij Ban Tha Pai al oversteken lang voordat er een Highway 1095 of een Memorial Bridge was.

Het dorp is naar die oversteek genoemd. Tha (ท่า) betekent een doorwaadbare plaats of een aanlegplaats: een ondiep stuk waar je door een rivier kunt waden, of een plek om aan land te gaan. Ban Tha Pai is het dorp bij de oversteek over de Pai, en de brug draagt de naam van de oversteek die hij verving.

Hier kwamen karavanen met lastossen en muilezels door, geleid door Shan, Noord-Thaise en Yunnanese moslimhandelaren die bekendstaan als de Haw, met zout, ijzer, stof en producten uit het bos. De Haw zijn een ander volk dan de nationalistische soldaten uit Yunnan van wie Santichon, ten westen van Pai, het dorp is: dezelfde provincie en dezelfde weg, en verder hebben ze niets gemeen.

Lokale geschiedenissen beschrijven reizigers die hun dieren naar de rivier brachten en in een uitgeholde boomstamkano overstaken. Het waterpeil maakte verschil: een tocht die in het droge seizoen te doen was, kon na regen een stuk zwaarder worden.

In het droge seizoen spreidde de rivier zich uit in ondiepe geulen over grindbanken, en mensen en dieren waadden erdoorheen. In de moesson kon je er niet doorheen waden, en was de oostoever afgesneden van de markten, tempels en kantoren aan de westkant. Mensen staken over op bamboevlotten langs een touw en in kano’s, en het vee liet men door de diepe kolken naar de overkant zwemmen. Elk jaar werden er bij laag water voetbruggen van bamboe gebouwd, en de eerste overstroming van de regentijd nam ze weer mee.

Die oudere oversteek helpt verklaren waarom deze plek belangrijk was. Een brug hier verbond mensen en nederzettingen aan weerszijden van een rivier die het reizen door het dal anders kon onderbreken.

De houten oversteek uit de Tweede Wereldoorlog, 1942

Tijdens de Tweede Wereldoorlog legde het Japanse leger een transportroute aan via Pai en Mae Hong Son richting Birma. Bij Ban Tha Pai moest die route de rivier over, en in 1942 sloeg het Japanse leger hier een brug.

Lokale verhalen beschrijven een houten brug, gebouwd met bomen uit het omliggende bos, waarbij mensen uit de buurt meewerkten. Tamme werkolifanten sleepten hardhouten stammen, sommige meer dan dertig inch dik, het bos uit, en de stammen werden als pijlers in de rivierbodem geslagen.

Het werk werd gedaan door Thaise en Shan-dorpelingen uit de buurt, onder Japans toezicht. De verhalen verschillen over de vraag of ze werden ingehuurd of gedwongen, maar het loon is vastgelegd: tussen de 50 satang en 1,50 baht per dag.

Het hoorde bij een veel groter wegenproject dat gemeenschappen langs de route raakte. De brug was nuttig voor het leger, maar stond ook op een oversteekplaats waar de mensen uit de buurt van afhankelijk waren.

De oorspronkelijke houten brug heeft de oorlog niet overleefd. Er zijn twee verhalen over hoe hij verloren ging, en ze beschrijven verschillende gebeurtenissen. Het ene plaatst het afbranden in het droge seizoen van 1944–45, tijdens de Japanse terugtocht. Thaise verhalen plaatsen het in 1946, toen de troepen zich na de capitulatie terugtrokken.

Daarna bouwden mensen uit de buurt een nieuwe houten brug om de oversteek open te houden, en bouwden ze die telkens opnieuw als de rivier hem meenam. De oorlogsbrug werd gebouwd voor een leger; alles daarna werd gebouwd door de mensen die er woonden.

De overstroming van augustus 1973 en de stalen brug van 1976

In augustus 1973 beschadigde een zware overstroming de landbouwgrond rond Pai en verwoestte de herbouwde houten brug.

Pai had een nieuwe manier nodig om de rivier over te steken. De stalen brug die hier nu staat, werd halverwege de jaren zeventig in elkaar gezet en in 1976 voltooid.

Mensen noemen hem vaak de “Japanse brug”, maar de stalen constructie is geen bewaarde brug uit de oorlog. Hij staat op een plek die door de oorlog is gevormd, en hoort ook bij de latere geschiedenis van Pai: herstel na overstromingen en wederopbouw.

Waar kwam het staal vandaan? Het verhaal uit Chiang Mai en de twijfels

Waar het huidige staalwerk vandaan komt, staat nog steeds ter discussie.

Het Mae Hong Son E-Archive geeft het gangbare lokale verhaal: na de overstroming van 1973 kreeg Pai de voormalige Nawarat Bridge uit Chiang Mai, vervoerde het de stalen onderdelen in 1975 naar Ban Tha Pai en voltooide het de nieuwe oversteek het jaar daarna.

De kant van het verhaal in Chiang Mai komt daarmee overeen. De Thaise geschiedenis van de Nawarat Bridge, geschreven vanuit Chiang Mai, zegt dat het district Pai, toen het staal eenmaal was afgebroken, om de hele constructie vroeg, ter vervanging van een houten brug die zwaar beschadigd was door een overstroming.

Bruggenonderzoeker Hak Hakanson bestudeerde foto’s en de ontwerpen van de afzonderlijke overspanningen. Hij ontdekte dat ze niet overeenkomen met de oude Nawarat Bridge, en betwijfelde of ook maar een van de zichtbare overspanningen daarvandaan kwam.

Wat vaststaat, is dat Pai om het staal van de Nawarat vroeg en hier na de overstroming een brug in elkaar zette. Waar de overspanningen die er nu staan precies vandaan komen, is nog steeds niet opgelost. Het verhaal uit Chiang Mai is een belangrijk deel van de lokale geschiedenis van de brug, maar het is geen bewijs van waar je op staat.

De oude Nawarat Bridge over de Ping-rivier in Chiang Mai

Als het verhaal uit Chiang Mai klopt, had het staal al een heel leven achter de rug voordat het naar Pai kwam.

De Nawarat Bridge was een geklonken stalen vakwerkbrug over de Ping-rivier in Chiang Mai, gebouwd in 1921–23 om zwaarder verkeer te dragen nadat de spoorlijn de stad had bereikt. Hij was genoemd naar Chao Kaeo Nawarat, de laatste heerser van Chiang Mai.

In de jaren zestig werd hij afgebroken (volgens de ene geschiedenis van Chiang Mai in 1965, volgens een andere in 1967), en op 26 december 1967 ging op zijn plek een betonnen brug met vier rijstroken open. Het staal ging de opslag in en bleef daar acht of tien jaar liggen, tot Pai erom vroeg.

Het was geen overdracht, maar een redding. Pai vroeg om iets wat niemand anders wilde, en vijftig jaar later staat het er nog steeds.

Hoe Highway 1095 en zijn 762 bochten Pai veranderden

De weg door Ban Tha Pai veranderde hoe ver weg Pai lag.

Vanuit Chiang Mai duurde de reis met een karavaan van lastdieren een paar dagen tot een week, ongeveer twee dagen toen de Japanse weg er eenmaal lag, en een paar uur nadat de snelweg er was.

De route van nu heeft 762 bochten tussen Chiang Mai en Pai, en 1.864 helemaal tot Mae Hong Son. Het is de weg waarvoor mensen pillen tegen reisziekte slikken, en binnen één generatie maakte hij een einde aan het isolement van Pai.

Pai Memorial Bridge nu bezoeken: kilometer 88 op Highway 1095

De oude brug draagt Highway 1095 niet meer. Je kunt over het houten brugdek lopen terwijl het verkeer over de betonnen brug ernaast rijdt. Kijk uit waar je loopt: tussen sommige planken van het dek zitten kieren.

De brug staat bij kilometer 88 op de 1095, met parkeerplaatsen aan beide oevers en souvenirkraampjes.

Kijk vanaf het midden naar beneden, naar de rivier, en terug naar de weg. Je begrijpt de brug beter als je het obstakel ziet waarvoor hij werd gebouwd. Dit stuk water is overgestoken per boot, via een houten brug en via een stalen brug, terwijl de route door het dal eromheen veranderde.

Het is een stop van een kwartier die iedereen fotografeert en niemand begrijpt.

Je hoeft niet lang te blijven om Pai Memorial Bridge te waarderen. Stop op weg naar het zuiden, loop eroverheen en neem even de tijd om de constructie voor je los te zien van het oorlogsverhaal dat aan deze plek hangt.

De brug is meer dan eens opnieuw gebouwd en opnieuw uitgelegd. De reden voor een oversteek hier is altijd dezelfde gebleven: mensen moeten de Pai-rivier over.

Tha Pai Hot Spring bereik je via een aangegeven afslag vlak bij de brug, en Pai Canyon ligt aan dezelfde weg, terug richting het dorp. Voor een heel andere manier om het dal over te steken is er het gevlochten bamboe van de Bamboo Bridge.

Snelle antwoorden